Streszczenie
Zapalenie rogówki stanowi zróżnicowaną grupę jednostek chorobowych o etiologii infekcyjnej oraz nieinfekcyjnej, których przebieg może prowadzić do takich poważnych konsekwencji klinicznych, jak: trwałe obniżenie ostrości wzroku, zmętnienie rogówki, a w przypadkach o ciężkim przebiegu – do utraty gałki ocznej. Złożona patogeneza tych schorzeń, jak również narastająca oporność drobnoustrojów na standardowo stosowane terapie przeciwdrobnoustrojowe, uzasadniają konieczność poszukiwania nowych strategii terapeutycznych oraz rozwoju metod leczenia wspomagającego.
Współczesne postępowanie terapeutyczne, obok leczenia przyczynowego ukierunkowanego na eliminację czynnika etiologicznego, coraz częściej obejmuje zastosowanie terapii adiuwantowych, których celem jest modulacja odpowiedzi zapalnej, intensyfikacja efektu terapeutycznego oraz poprawa rokowania funkcjonalnego narządu wzroku. W tym kontekście na uwagę zasługuje chlorheksydyna (chlorhexidine − CHX), biguanid o szerokim spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego. Mechanizm działania chlorheksydyny opiera się na destabilizacji błon komórkowych patogenów, prowadzącej do zwiększenia ich przepuszczalności, zaburzeń homeostazy wewnątrzkomórkowej, a w konsekwencji do śmierci komórki. Substancja ta wykazuje aktywność wobec bakterii Gram(+) i Gram(−), grzybów oraz pierwotniaków, w tym Acanthamoeba spp., co czyni ją szczególnie użyteczną w leczeniu zapaleń rogówki o ciężkim lub opornym na leczenie przebiegu.
Niniejszy artykuł stanowi przegląd aktualnego piśmiennictwa dotyczącego właściwości farmakologicznych chlorheksydyny, jej skuteczności klinicznej oraz profilu bezpieczeństwa stosowania w zapaleniach rogówki. Ponadto przedstawiono nowoczesne systemy dostarczania chlorheksydyny do tkanek oka, w tym innowacyjne nośniki farmaceutyczne, które mogą zwiększać biodostępność substancji czynnej, ograniczać jej potencjalną toksyczność oraz przyczyniać się do poprawy wyników terapeutycznych.
