Streszczenie
Zwyrodnienie brzeżne Terriena (Terrien’s marginal degeneration – TMD) i obwodowa przerostowa podnabłonkowa degeneracja rogówki (peripheral hypertrophic subepithelial corneal degeneration – PHSCD) to rzadkie choroby obwodowej rogówki, które mogą mieć podobną lokalizację, lecz odmienne następstwa kliniczne. Celem pracy było porównanie tych schorzeń pod względem patogenezy, obrazu klinicznego, diagnostyki obrazowej oraz postępowania na podstawie przeglądu i syntezy danych z piśmiennictwa, ze szczególnym uwzględnieniem biomikroskopii, topografii oraz AS-OCT (anterior segment optical coherence tomography).
TMD jest chorobą ścieńczeniową, z obwodowym ubytkiem zrębu, powierzchowną neowaskularyzacją i depozytami lipidów na dośrodkowym brzegu zmiany, prowadzącą do narastającego astygmatyzmu niezgodnego z regułą, a w zaawansowaniu do ryzyka perforacji. W AS-OCT typowe są: ścieńczenie rogówki, zwiększona hiperrefleksyjność ścieńczonego zrębu (zwłaszcza na brzegu centralnym) oraz jamy śródzrębowe, co ma znaczenie w monitorowaniu progresji i planowaniu leczenia chirurgicznego. Natomiast PHSCD stanowi chorobę włóknieniową bez rzeczywistego ścieńczenia; klinicznie dominują szarawo-białe, uniesione zwłóknienia podnabłonkowe (często nosowo i skroniowo), spłaszczenie rogówki oraz unaczynienie u podstawy włóknienia, niekiedy z liniowymi złogami żelaza. W AS-OCT stwierdza się ciągłe, jednorodne, dobrze odgraniczone hiperrefleksyjne pasmo podnabłonkowe, które obwodowo może naruszać warstwę Bowmana i szerzyć się do przedniego zrębu, tworząc strefę pozornie „cienką” przy rąbku, co bywa przyczyną mylnej diagnozy TMD.
Kluczowe w różnicowaniu jest zatem wykazanie ścieńczenia w TMD versus obecności pasma włóknienia w PHSCD oraz korelacja obrazu klinicznego z wynikami OCT i topografii. Właściwe rozpoznanie wpływa na postępowanie: w TMD priorytetem jest korekcja refrakcji (okulary, soczewki RGP, soczewki skleralne), kontrola progresji i profilaktyka perforacji z rozważeniem keratoplastyki w przypadkach zaawansowanych, natomiast w PHSCD leczenie ma głównie charakter powierzchniowy i optyczno-rehabilitacyjny (nawilżanie, leczenie przeciwzapalne w wybranych przypadkach) z rozważeniem keratektomii przy istotnym astygmatyzmie lub zajęciu osi widze- nia. Regularne kontrole i edukacja pacjentów są niezbędne w obu jednostkach.
